انواع منابع تأمین مالی در کشور به دو دسته منابع مالی بدون هزینه و منابع مالی با هزینه تقسیم بندی می شود .

الف . منابع مالی بدون هزینه :

1.       پیش دریافت از مشتریان

2.       بستانکاران تجاری

3.       سودسهام پرداختنی

4.       هزینه های پرداختنی

ب. منابع مالی با هزینه :

1.       منابع داخلی

2.       منابع خارجی(تسهیلات کوتاه مدت و  بلندمدت و انتشار سهام جدید)

تأمین مالی برون ترازنامه ای

عبارت است از نوعی تأمین مالی که بیشتر شرکتها برای جلوگیری از افزایش بیش از اندازه در اهرم مالی و نقص قراردادهای بدهی شان سعی می کنند عملیات خود را با نشان ندادن بدهی در ترازنامه تأمین مالی کنند. (تقوی و اسماعیل زاده مقری و احمد شعر بافی و زمانیان، 1389، ص 5).از این نوع تأمین مالی زمانی استفاده می شود که شرکت می خواهد ضمن تحصیل دارایی ، آن دارایی و شیوه تأمین مالی را که معمولاً از طریق بدهی هاست در ترازنامه نشان ندهد .

نمونه هایی از روش های مختلف تأمین مالی برون ترازنامه ای

1.       فروش و بازخرید مجدد موجودی ها

شرکتی مبلغ 4 میلیون پوند از موجودی های خود را به یک شرکت تأمین مالی می فروشد.

·         اثر آنی: افزایش وجوه نقد به مبلغ فوق و نیز کاهش موجودی ها به مبلغ 4 میلیون پوند.

4سال بعد شرکت موجودی مشابهی را به مبلغ 5 میلیون پوند از شرکت تأمین مالی بازخرید می کند.

·         اثرات: کاهش وجوه نقد به میزان 5 میلیون پوند، افزایش موجودی ها به مبلغ 5 میلیون پوند.

بلافاصله موجودی ها توسط شرکت به مبلغ 7 میلیون پوند به فروش می رسد.

·         اثرات: وجوه نقد به میزان 7 میلیون پوند افزایش یافته، موجودی به میزان 5 میلیون پوند کاهش یافته و 2 میلیون پوند سود شناسایی می شود.

"محتوای" معامله بالا این است که شرکت یک وام 4 میلیون پوندی با سررسید 4 ساله دریافت کرده است.

2.       موجودی های امانی

توسط کالای امانی نیز می توان به تأمین مالی برون ترازنامه ای پرداخت، به مثال زیر توجه کنید.

فروشنده اتومبیل، اتومبیلی را به شکل کالای امانی از کارخانه دریافت کرد. این موجودی، تنها زمان فروش به شخص سوم، به عنوان خرید تلقی می شود.

·         موجودی در اول ژانویه به حق العمل کار تحویل شده و موجودی بعداً در 31 مارس به مشتری فروخته شده است.

·         قیمت نقدی کارخانه برای فروش به حق العمل کار در تاریخ اول ژانویه، 12000 پوند می باشد.

·         نرخ فروش امانی به حق العمل کار در 31 مارس 12500 پوند می باشد.

در واقع، شرکت توزیع کننده اتومبیل 12000 پوند از کارخانه به نرخ 7/16 درصد سالانه وام گرفته است.(در صورتی که در حساب های حق العمل کار، تنها هنگام فروش اتومبیل ثبت خرید و سپس فروش آن انجام می شود. )

3.       فروش حساب های دریافتی

از روش فروش حساب های دریافتنی در زمانی در فعالیت شرکت ها استفاده می شود که می خواهند سرمایه خود را از طریق استفاده از قدرت حساب های دریافتنی افزایش دهند. یک "عامل" (معمولاً بانک) می تواند به نسبت اندازه حساب های دریافتنی تجاری یا دفاتر فروش شرکت به آن اعتبار دهد.

در اصل شرکت، دفتر فروش های نسیه خود را به بانک می فروشد. با توجه به نوع قرارداد، ممکن است اجازه دهد که حساب هایی از ترازنامه فروشنده حذف شود. در این بخش، حساب های دریافتنی غیرقابل جبران یا غیرقابل بازیافت باید تعریف شود. این نوع حساب های دریافتنی، هنگامی رخ می دهد که شرکت طلبی را بدون جبران مخاطرات آن به عامل بفروشد. به عبارت دیگر، اگر مطالبات قابل وصول نباشد، عامل نمی تواند آن را از سایر دارایی های فروشنده آن، وصول کند. به نظر می رسد که قرارداد باید مشخص کند که آیا فروشنده تمام ریسک و مخاطرات، ناشی از مالکیت حقوق نسبت به مطالبات را برای خود محفوظ می داند یا به عامل منتقل کرده است؟

4.       اجاره ها

اجاره ها یکی از معمول ترین عناوین مورد استفاده در تأمین مالی برون ترازنامه ای می باشند. به همین جهت در خصوص اجاره ها، استانداردهای مختلفی وضع شده است. کمیته رویه های حسابداری  (CAP) [1] یک استاندارد، هیئت اصول حسابداری (APB) [2] پنج استاندارد و هیئت استانداردهای حسابداری مالی (FASB) ^[3]ده استاندارد در این زمینه منتشر کرده اند. توجه خاص به حسابداری اجاره ها، ناشی از به کارگیری روزافزون آن در دنیای اقتصاد امروز و نیاز به تشریح معاملات پیچیده مربوط به آن می باشد.

اولین استاندارد حسابداری در مورد اجاره ها بولتن تحقیقات حسابداری شماره  38  ^[4] بود که در سال 1949 منتشر شد و پس از آن، حسابداری اجاره ها همچنان در معرض تغییر و تحول و پیشرفت و تکامل می باشد. انگیزه های گوناگونی برای تمایل افراد به اجاره ها وجود دارد. از دیدگاه عملیاتی، برخی دارایی ها به قدری گران هستند که عملاً فقط به صورت اجاره امکان استفاده از آنها وجود دارد.

دو خصوصیتی که انگیزه روی آوردن شرکت ها به اجاره ها را تقویت می کند، عبارتند از:

ü      مزیت مالیاتی: در اجاره های عملیاتی با پرداخت مال الاجاره، هزینه قابل قبول مالیاتی ایجاد می شود.

ü    امکان اجرای تأمین مالی برون ترازنامه ای: از طریق نشان ندادن بدهی ها در صورت های مالی استاندارد. در نتیجه تأمین مالی برون ترازنامه ای، نسبت بدهی ها و نسبت بازده دارایی ها را بهتر از زمانی نشان می دهد که دارایی خریداری شده است.

موضوع حسابداری اجاره ها بر تفاوت بین محتوای اقتصادی اجاره ها، با شکل قانونی آنها تأکید دارد. قبل از بیانیه بولتن تحقیقات حسابداری شماره 38 روش های حسابداری جهت ثبت اجاره بها، ثبت آنها به صورت درآمدهای دوره برای مؤجر و هزینه های دوره برای مستأجر بود. اخیراً بحث روی نوعی از اجاره ها می باشد که شباهت زیادی به خرید دارایی دارد یا منبع آن از طریق اعتبارات بانکی تأمین می شود (اجاره های اهرمی) ^[5] . چنین اجاره هایی، اجاره سرمایه ای [6]نامیده می شود.

انواع دیگری از اجاره که شرایط اجاره سرمایه ای را ندارند، اجاره های عملیاتی[7] نامیده می شوند. از دیدگاه مؤجر، اجاره های سرمایه ای می تواند به دو صورت فروش یا تأمین مالی صورت پذیرد. اجاره های سرمایه ای، به شکل فروش زمانی است که اجاره دهنده خود، تولیدکننده کالای مورد اجاره می باشد. در حالی که در اجاره سرمایه ای به شکل تأمین مالی، وجه آن توسط شخص سومی (عمدتاً بانک) به صورت وام در اختیار مستأجر قرار می گیرد و هنگام هر پرداخت، سهم بهره آن شناسایی می شود. (واک و دیگران، 2004)[8]