یکی دیگر از ابزارهای مهندسی مالی برای مدیریت ریسک، قرارداد اختیار معامله است (مدیریت ریسک عبارتند از بررسی و مطالعه ریسک های مختلف سرمایه گذاری در اوراق بهادار و به حداقل رساندن آن ها با توجه به بازده های منتظره) . قرارداد و پیمان آتی باعث از بین رفتن هرگونه نوسان قیمت درآینده خواهند شد. به عبارت دیگربه علت الزام آور بودن قرارداد و پیمان آتی، حتی درصورت کاهش قیمت های آتی،قرارداد را باید اجرا کرد که در این حالت اعمال قرارداد به ضرر منجر می گردد. برای رفع این نقیصه اگر قراردادی تعریف شود که اعمال آن اختیاری بوده (لازم الاجرا نباشد) می توان در شرایطی که نوسانات منتفع کننده است ازاجرای آن صرف نظر کرد و تنها در مواقعی که نوسانات قیمت باعث ضرر می شوند اختیار را اعمال نمود. اختیار معامله توافقی است بین واگذارکننده و تحصیل کننده ی حق خرید و یا فروش دارایی تعهد شده، بدین صورت که تحصیل کننده(دارنده اختیار) حق خرید یا فروش دارایی خاصی (اعم از دارایی های مالی و غیر مالی) را با قیمت مشخصی و در تاریخ معینی در زمان آینده خواهد داشت. هنگام عقد قرارداد نوع دارایی و قیمتی که با آن در تاریخ مشخصی از آینده، اختیار معامله انجام شدنی خواهد بود در قرارداد ذکر می شود. قیمت مزبور را قیمت توافقی گویند. همان طور که اشاره شد دارنده اختیار معامله درقبال این اختیار باید بهایی بپردازد، چرا که در غیر این صورت تمام شرایط به نفع او می شود و کسی حاضر به اعطای این اختیار نخواهد بود، بنابراین اعطا کننده ی اختیار قیمت آن را دریافت می کند که به آن قیمت اختیار گویند. هر اختیار معامله در یک تاریخ مشخص قابل اعمال است که به آن تاریخ انقضاء یا تاریخ سررسید گویند.(دکتر راعی .ر، دکتر سعیدی .ع ،مبانی مهندسی مالی و مدیریت ریسک.چاپ چهارم.تهران،انتشارات سمت سال 1388؛صفحه 236 و 237)

به طوركلی، می توان حق اختیارمعامله را به دو دسته تقسیم كرد "اختیار خرید "Call Option و"اختیار فروش"Put Option . یك اختیار خرید در واقع این حق و( نه الزام) را به دارنده آن می دهد، كه دارایی موضوع قرارداد را با قیمت معین و در تاریخ مشخص یا قبل از آن، بخرد. به همین ترتیب، یك اختیار فروش به دارنده  آن این حق را می دهد، كه دارایی موضوع قرارداد را با قیمت معین و در تاریخ مشخصی و یا قبل از آن بفروشد. قیمتی را كه در قرارداد ذكر می شود، "قیمت توافقی " یا " قیمت اعمال" Exercise price ،strike price  و تاریخ ذكر شده در قرارداد را، اصطلاحاً " تاریخ انقضا " یا "سررسید اختیار معامله " می گویند.Exercise date or expiration date or maturity  اختیار خرید یا فروش، هر كدام به دو حالت اروپایی و آمریكایی تقسیم می شود.

قرارداد " اختیار اروپایی"  European option فقط در تاریخ سررسید قابلیت اعمال دارد. در حالی كه قرارداد "اختیار آمریكایی " American option  در هر زمانی قبل از تاریخ سررسید یا در تاریخ سررسید قابل اعمال است.

لازم است بر این نكته تأكید كنیم، كه یك "ورقة اختیار معامله " به دارندة آن "حق " یا "اختیار " انجام كاری را می دهد؛ نه اینكه او را "ملزم " به انجام كاری كند. این ویژگی، وجه تمایز ورقه اختیار معامله از قراردادهای آتی است. دارنده قرارداد آتی با "موضع پیش خرید " به خرید دارایی با قیمت معین و در زمان مشخصی در آینده متعهد می شود.

ولی دارنده "اختیار خرید " امكان این انتخاب را دارد كه دارایی پایه را با قیمت معین و در زمان معین در آینده بخرد یا خیر. انعقاد یك قرارداد آتی هیچ هزینه ای در برندارد به جز الزاماتی كه درباره "حساب ودیعه " وجود دارد. ولی یك سرمایه گذار باید هزینه حق اختیار معامله یا " قیمت قرارداد اختیار" را بپردازد..(جان هال، مبانی مهندسی مالی و مدیریت ریسک،ترجمه سجاد سیاح و علی صالح آبادی،چاپ اول.تهران.رایانه تدبیر پرداز بهار 1384؛فصل1:صفحه 32 و33)

بنابراین درحالت کلی انواع اختیار معامله بصورت زیر است:

        1.اختیار خریدCall Option   : دارنده اختیار خرید می تواند در قبال ارایه اختیار، در تاریخ مشخصی از آینده سهام خاصی را با قیمت توافقی خریداری کند.

        2 .اختیار فروشPut Option    : دارنده اختیار فروشمی تواند در قبال اختیار، در تاریخ مشخصی از آینده سهام مورد نظر را با قیمت توافقی به فروش برساند.

        3 .اختیار معامله در تاریخ سر رسید (اروپایی) European Option   : ایننوع اختیار معامله به دارنده، اختیار خرید یا فروش دارایی مالی را فقط در تاریخ سررسید می دهد. بنابراین دارنده این اختیار معامله در طول دوره تا تاریخ سررسید، حق اعمال معامله را نخواهد داشت. به این نوع اختیار اصطلاحاٌ اختیار معامله ی اروپایی می گویند.

        4 .اختیار معامله در طول دوره تا تاریخ سررسید (آمریکایی)American Option : ایننوع اختیار معامله به دارنده، اختیار خرید یا فروش دارایی مالی را از هنگام انعقاد قرارداد تا تاریخ سررسید می دهد. بنابراین دارنده این نوع اختیار با آزادی بیشتری در طول زمان قادر به اعمال اختیار است و احتمال زیان تقریباٌ  به صفر می رسد.این نوع اختیار اصطلاحاٌ اختیار معامله آمریکایی نامیده می شود.

در دو نوع اختیار معامله آمریکایی و اروپایی، منظور مکان جغرافیایی انجام معاملات نمی باشد، هر چند بیانگر مکان اولین معامله در آن بازار خاص می باشد. در بازار مالی آمریکا اختیار معامله اروپایی و در بازار مالی اروپا، اختیار معامله آمریکایی مورد معامله واقع می شود.(دکتر راعی .ر، دکتر سعیدی .ع ،مبانی مهندسی مالی و مدیریت ریسک.چاپ چهارم.تهران،انتشارات سمت سال 1388؛صفحه : 238 الی 242)