محافظه­ كاری به طور سنتی با ضر بالمثل «هیچ سودی شناسایی نكنید، اما همه­ی زیان­ها را شناسایی كنید » بیان شده است  (رضازاده و آزاد به نقل از بلیاس[1]1924). علي­رغم فقدان تعريف جامعي از محافظه­ كاري، در ادبيات حسابداري، دو ويژگي مهم محافظه­ کاري مورد بررسي قرار گرفته است. نخست، وجود جانبداري در ارائه­ی كمتر از واقع ارزش دفتري نسبت به ارزش بازارِ آن كه توسط اهلسون[2] (1995) عنوان شده است. دوم، تمايل به تسريع در شناسايي زيان­ها و به تعويق انداختن شناسايي سود­ها كه توسط باسو (1997) بیان شده است. واتس (2003) بیان کرد که محافظه کاری تاییدپذیری متفاوت مورد نیاز برای شناسایی سودها در مقابل زیان­ها می­باشد. در بیانیه مفاهیم حسابداری شماره­ی دو نیز برای تشریح محافظه­ كاری چنین آمده است: "... اگر دو برآورد از یك مبلغ دریافتنی یا پرداختنی آتی وجود داشته باشد و احتمال وقوع هر دو یكسان باشد؛ محافظه­ كاری استفاده از براوردی را دیكته می­كند كه كم تر خوشبینانه است " (هیات استانداردهای حسابداری مالی، 1980 ).

 باسو (1997) محافظه کاری را گرايش حسابداري به الزام درجه­ بالاتري از تائيد­پذيري براي شناسايي اخبار خوب در مقايسه با ميزان تائيدپذيري لازم براي شناسايي اخبار بد تعريف كرده است. که این موضوع منجر به کم­نمایی سود و در نتیجه دارایی­ها می­شود. کمیته فنی سازمان حسابرسی ایران(1386) بیان می­کند که تهيه كنندگان صورت­هاي مالي با ابهاماتي كه به گونه­اي اجتناب­ناپذير بر بسياري از رويداها و شرايط سايه افكنده است، برخورد می­کنند. نمونه اين ابهامات شامل قابليت وصول مطالبات، عمرمفيد احتمالي دارايي­هاي ثابت و تعداد و ميزان ادعاهاي مربوط به ضمانت كالاي فروش رفته می­باشد. چنين مواردي با رعايت احتياط در صورت­هاي مالي و همراه با افشاي ماهيت و ميزان آنها بررسي مي­شود. «احتیاط عبارتست از کاربرد درجه­ای از مراقبت که در اِعمال قضاوت برای برآوردهای حسابداری در شرایط ابهام مورد نیاز است، به گونه­ای که درآمدها یا داراییها بیشتر از واقع و هزینه­ها یا بدهی­ها کمتر از واقع نشان داده نشوند.» در واقع محافظه کاری را می­توان محصول ابهام دانست. هرگاه حسابداران با ابهام روبرو شوند، محافظه کاری را به کار می برند. از نظر اين كميته، اعمال احتياط نبايد منجر به ايجاد اندوخته ­هاي پنهاني يا ذخاير غير ضروري گردد يا داراييها و درآمدها را عمداً كمتر از واقع و بدهي­ها و هزينه­ ها را عمداً بيشتر از واقع نشان دهد، زيرا اين امر موجب نقض بي­طرفي مي­شود. از ديدگاه تهيه كنندگان صورت هاي مالي، محافظه­ كاري كوششي است براي انتخاب روشي از روشهاي پذيرفته شده­ ی حسابداري كه به يكي از موارد زير منتج شود (شباهنگ، 1387، ص 54):

·          شناخت كندتر درآمدها،

·          شناخت سريعتر هزينه ها،

·          ارزشيابي كمتر دارايي ها و

·          ارزشيابي بيشتر بدهي ها.

    در  تعریف بالا، يك نقطه مشترك وجود دارد كه همان اشاره به تأثير­گذاري محافظه­ كاري بر فرآيند تصميم­ گيري استفاده­ كنندگان صورت­هاي مالي است. به طور كلي، هدف محافظه­ كاري جلوگيري از تصميم­ گيري­ هاي نادرست از سوی سرمايه­ گذاران و ساير استفاده­ كنندگان از صورت­هاي مالي است. از ديدگاه تئوري نمايندگي كه حقوق و مزاياي مديران را به سود گزارش شده مرتبط مي داند، مديران انگيزه­ هاي قوي براي پنهان كردن اخبار بدي كه موجب كم شدن سود مي شود دارند. بنابراين، مي توان محافظه­ كاري را سازوكاري براي كنترل انگيزه­ هاي مديران به منظور گزينش بيش از واقع سود تلقي كرد(شوروزی و خاندوزی، 1387).

با وجود انتقاد­هايي كه بر محافظه ­كاري شده است، محافظه­ كاري در حسابداري براي قرن­ها دوام پيدا كرده است و به نظر مي­رسد در 30 سال گذشته نيز افزايش پيدا كرده است واتس(2003). محافظه کاری در گزارش­گری مالی مزایایی دارد که که شاید از دیدگاه منتقدان پنهان مانده است